Maçonniek Symposium

terugblik op 2018 en vooruitblik naar 2019

Welkom

Op zondag 18 november 2018 vond het Maçonniek Symposium plaats te Zeist. In dit bericht blikken we terug op die bijzondere dag, aan de hand van het onderstaande verslag.

Er is inmiddels besloten om ons grensoverstijgend symposium voortaan jaarlijks te organiseren. De datum voor dit jaar is bepaald op zondag 17 november 2019. De locatie zal op een later tijdstip bekend worden gemaakt. Het thema voor dit jaar luidt “Een goed verhaal”. Voor de nadere invulling van het middagprogramma zijn we op zoek naar mensen die hun talenten willen inzetten door het aanbieden van een bij het thema passende workshop. We streven daarbij een boeiende mix van werkvormen na. Mocht u daartoe bereid zijn, stuurt u dan een bericht met korte schets van de beoogde workshop naar eengoedverhaal@maconnieksymposium.nl. Wij nemen dan graag contact met u op.

Houd intussen deze website voor dit jaar in de gaten. Alle ontwikkelingen zullen steeds hier worden vermeld!

We zien nu reeds uit naar onze hernieuwde ontmoetingen in 2019!

Hartelijke groet namens het organiserend comité ‘Maçonniek Symposium’,

Martin Karemaker, Margreet Botter, Ingrid de Bonth, Beleke den Hartog, Indy Farmache, Michiel Flemming, Karin Scholten en Margré de Jong.

Terugblik 2018

Ontmoeting, Uitwisseling, Verbinding…
Verslag van een bijzonder maçonniek symposium

“Transitie in de tijd”, een ‘grensoverschrijdend’ Maçonniek Symposium – zo werd enkele maanden geleden de bijzondere bijeenkomst aangekondigd die plaatsvond op zondag 18 november in hotel Oud London te Zeist. Vrijmetselaars, weefsters en andere belangstellenden kwamen bijeen om met elkaar het gesprek aan te gaan over de fundamentele vraagstukken waarvoor we ons op dit moment in de wereld gesteld weten, in een tijd van onmiskenbare transitie. Het organiserende team koos heel bewust voor een zo groot mogelijke diversiteit aan mensen en hun invalshoeken. Daardoor werden de uitnodigende wegwijzers en inspirerende kruispunten zichtbaar die ons maçonnieke landschap juist zo interessant maken. Zodat steeds weer nieuwe verbanden kunnen ontstaan die nodig zijn om samen op weg te zijn in de wereld van vandaag en met elkaar gedeelde vertrekpunten te vinden naar de wereld van morgen.

Van meet af aan viel de constructieve energie op waarmee de verschillende activiteiten hun uitwerking kregen. Dat begon al tijdens de avond voorafgaand aan het congres, toen diverse voorbereiders de mouwen opstroopten om de laatste hand te leggen aan zaalindelingen, stand-opbouw en geluidsinstallaties. Die positieve energie bleef de deelnemers het gehele symposium lang omringen. Dat zorgde voor een heel warme sfeer die zeker ook werd herkend en benoemd door de belangstellenden voor wie dit vaak een eerste kennismaking was met maçonnieke ontmoetingen. En uit die positieve intenties kwamen prachtige verbindingen voort – verbindingen ook waarop we met elkaar voort kunnen blijven bouwen.

Na de plenaire opening door LDH-president Martin Karemaker en dagvoorzitter Margreet Botter was het woord aan Humberto Schwab, die zorg droeg voor de key-note van de dag. Schwab besteedde vooral veel aandacht aan ons proces van denken. “Maar voordat we aan het denken slaan is het nodig om het denken zelf te observeren: is onze manier van denken wel adequaat om oplossingen te generen voor de uitdagingen die ons confronteren?” zo vroeg hij zich hardop af. Vervolgens ging hij in op de transformatie van ons zelf als mogelijke actie tegen cynisme, fatalisme, verlies aan zingeving en relativisme. En hij verkende welke waardevolle vooronderstellingen van de traditie we zouden moeten overdragen naar de nieuwe fase. Centraal daarbij plaatste hij  de beweging van ‘stand-alone’ denkers naar vormen van collectieve aandacht.

De lezing van Schwab werd gevolgd door een interactieve paneldiscussie. Aan de hand van prikkelende stellingen gingen vier panelleden in gesprek met elkaar en met de deelnemers in de zaal. Die deelnemers konden zelf ook ‘kleur bekennen’ door te stemmen met rode en groene briefjes – dat maakte de rijke schakeringen in het landschap meteen heel mooi zichtbaar. De plenaire pleisterplaats die gedurende deze ochtend was ontstaan, werd nog verrijkt en opgeluisterd door een aantal fraaie liederen die Paul Marselje ten gehore bracht – troubadour aan het kampvuur van dit samenzijn.

Tijdens de lunch werd iedereen van harte uitgenodigd om de mooi opgezette stands te bezoeken van Ritus & Tempelbouw, Clemens Hondtong en Fama. Uniek was de speciaal voor het symposium ingerichte maçonnieke kunstmarkt met schitterende kunstwerken van zeer uiteenlopende aard. De lunchpauze bood ook ruime gelegenheid om elkaar nader te ontmoeten en van gedachten te wisselen over wat ’s ochtends aan de orde was gekomen.

En toen was het tijd voor de vier seminars van het middagprogramma. Die werden in twee eendere rondes aangeboden, zodat deelnemers twee verschillende sessies konden bijwonen. In zijn seminar “Vrijgeesten, filosofen en wegbereiders uit de pre-maçonnieke tijd” stond Hugo de Cnodder stil bij belangrijke denkers, impulsgevers en vroege vrijmetselaars. En Hugo zou Hugo niet zijn als hij zijn publiek niet ook wist uit te dagen met een drietal kernachtige slagzinnen: 

  • Geen vrijmetselarij van ‘lidmaatschappen’ maar van ideeën en visies!
  • Geen vrijmetselarij van ‘organisaties’ maar van broeders en zusters!
  • Geen vrijmetselarij van ‘decorum, reglementen en verklaringen’ maar van beleving en passie!

Ingrid de Bonth nodigde in haar seminar uit tot nadenken over de interactie tussen wetenschap en spiritualiteit. Zij wilde de deelnemers laten ervaren hoe uit die uiterst boeiende ontmoeting en interactie een ‘irrationeel weten’ kan voortkomen. “Irrationeel weten behelst een evidente contradictio in terminis die desalniettemin de kern weet te raken van wat voor mij geloven kan zijn. Daarmee is het geen vrijbrief om op te houden met nadenken, maar eens te meer een aansporing om steeds te bevragen, te begrijpen en te doorzien – vaak gepaard met intens worstelen,” vertelde Ingrid. Een intrigerende fabel van Toon Tellegen vormde de ruggengraat van haar pleidooi, dat gevolgd werd door een levendige en soms ook ontroerende uitwisseling.

Tijdens de sessie die werd verzorgd door Anky Fokker, draaide het om vraagstukken in het licht van gender en vrijmetselarij. Welke varianten zijn er denkbaar? Waar ligt de waarde van het naast elkaar bestaan van masculiene, feminiene en gemengde loges? In de samenleving wordt over gender-gerelateerde kwesties inmiddels volop het debat gevoerd. Wat betekent dat voor de gesprekken en ontwikkelingen binnen de vrijmetselarij? De omgekeerde vraag wat de vrijmetselarij de maatschappij heeft te bieden, kwam uitgebreid aan de orde in de overwegingen van Max de Haan, die kwam te spreken over de door hem ervaren noodzaak van een gemengde, op signalen uit de samenleving gerichte, seculiere, vrijzinnige, humane, humanistische en democratische vorm van vrijmetselarij. Waarom? In de eigen woorden van Max luidt het antwoord als volgt: “Daardoor kunnen mensen van allerlei slag en levensopvatting elkaar leren kennen, ontmoeten met respect en vertrouwen en elkaar vrij laten in hun persoonlijke overtuigingen en gezindten, terwijl ze zicht bewust zijn van tradities die we al sinds driehonderd jaar koesteren. Tegelijkertijd kunnen ze zich bewust worden van de noodzaak om de tekenen van de tijd te onderzoeken en waar gewenst en mogelijk als vernieuwingen en uitdagingen voor zichzelf, de vrijmetselarij en de samenleving te aanvaarden.” Geen geringe opdracht dus, die volgens Max dan ook ‘eelt op de handen’ zal vergen…

De teksten van de vier gegeven seminars kunnen gevonden worden via deze link, of bovenaan de pagina  ‘verslagen’.

De twee intensieve seminar-rondes werden afgesloten door een plenaire terugkomst met ruimte voor muziek en eerste reflecties op de dag. En natuurlijk was er na afloop ruimschoots gelegenheid om bij de borrel na te praten over alles wat was gedeeld en ervaren. Daarmee kwam er een einde aan dit eerste Maçonnieke Symposium dat voortkwam uit een nauwe en zeer inspirerende samenwerking tussen IOGVM Le Droit Humain Nederlandse Federatie, de Autonome Gemengde Loges Ishtar en Ziggurat, Loge de Waterspiegel (Vrijmetselarij voor Vrouwen), de Nederlandse Grootloge voor Gemengde Vrijmetselarij (NGGV), en de Stichting Ritus en Tempelbouw. Het organiserend team heeft tijdens zijn eerste evaluatie al geconcludeerd dat dit alles zeker naar meer smaakt. Voortaan wil het daarom komen tot een jaarlijks terugkerende ontmoeting in november, zodat we met elkaar kunnen blijven voortbouwen op de mooie fundamenten die met deze bijzondere dag vol uitwisselingen en verbindingen werden gelegd! Want bij iedere ontmoeting geldt, wat Tomas Tranströmer zo fraai omschreef:

“Twee waarheden naderen elkaar. Eén komt van binnenuit, één van buitenaf
en waar zij elkaar ontmoeten bestaat een kans jezelf te zien.”

 

 

  1. Dit verslag verscheen ook in Thoth 2019-1 (januari/februari), pp. 77-79.
  2. T. Tranströmer: “Preludes II”, in: De herinneringen zien mij, Verzamelde gedichten / Memoires. Vertaling en nawoord Bernlef, 2011.

Links naar de verslagen van de seminars maçonniek symposium 2018:

Humberto Schwab
Youtubevideo naar complete lezing

Huggo de Cnodder
REFLECTEREN OVER VRIJMETSELARIJ: IN versus OUT of the masonic box

Ingrid de Bonth
IRRATIONEEL WETEN? DE INTERACTIE TUSSEN WETENSCHAP EN SPIRITUALITEIT

Max de Haan
Transitie en traditie of de noodzaak van een gemengde, op signalen uit de samenleving gerichte, seculiere, vrijzinnige, humane, humanistische en democratische vrijmetselarij

In samenwerking met